Ενεργειακή κλάση σπιτιού: Τι είναι, πώς υπολογίζεται και γιατί έχει σημασία

Η ενεργειακή κλάση αποτελεί έναν ποιοτικό δείκτη για την ενέργεια που χρειάζεται να καταναλώσει ένα σπίτι για ψύξη, θέρμανση και λοιπές λειτουργίες, υποδηλώνοντας πόσο ενεργοβόρο είναι ένα ακίνητο. Όσο ψηλότερα βρίσκεται ένα σπίτι στη σχετική λίστα (η οποία περιλαμβάνει 9 κατηγορίες) τόσο πιο ενεργειακά αποδοτικό είναι, ενώ όσο χαμηλότερα τόσο πιο ενεργοβόρο είναι.

Η κατάταξη ξεκινάει από το Α+ και κατεβαίνει ως το Η, όπου η πρώτη κατηγορία (Α+) υποδηλώνει τη χαμηλότερη δυνατή κατανάλωση και η κατηγορία Η τη μεγαλύτερη. Προσοχή, η ενεργειακή κλάση δεν υποδηλώνει πόσες κιλοβατώρες καταναλώνει ένα σπίτι, αλλά πόσο ενεργειακά αποδοτικό είναι και πόσο αξιοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας.

Τη σχετική κατηγοριοποίηση την πραγματοποιεί ο ενεργειακός επιθεωρητής ύστερα από αυτοψία, που ταξινομεί το σπίτι με βάση τα χαρακτηριστικά και την κατάστασή του, ώστε να εκδώσει το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης. Αυτός/ή υπολογίζει την ετήσια κατανάλωση ενός σπιτιού ανά τ.μ. βάσει ενός ενεργειακού λογισμικού και σε σχέση με ένα κτήριο αναφοράς.

Ας δούμε, όμως, τι σηματοδοτεί κάθε ενεργειακή βαθμίδα.

Κατηγορία Α+

Η πιο αποδοτική κατηγορία, που σημαίνει ότι το σπίτι χρησιμοποιεί τη λιγότερη δυνατή ενέργεια για θέρμανση, ψύξη, ζεστό νερό χρήσης και λειτουργικές ανάγκες. Η βαθμίδα αυτή υποδηλώνει την ύπαρξη εξελιγμένων κουφωμάτων, ηλεκτρικών συσκευών αντίστοιχης κατηγορίας, την ύπαρξη θερμομόνωσης και πιθανώς τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Όλα αυτά οδηγούν σε πολύ μικρή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Κατηγορία Α

Η βαθμίδα αυτή υποδηλώνει εξαιρετική ενεργειακή απόδοση, με σύγχρονο κτιριακό κέλυφος και ηλεκτρολογικά συστήματα χαμηλής κατανάλωσης, όπως και στην παραπάνω κατηγορία, αλλά με κάποιες αποκλίσεις από το ιδεατό. 

Κατηγορία Β+

Η συγκεκριμένη ενεργειακή κλάση σπιτιού υποδεικνύει ότι το σπίτι έχει καλή ενεργειακή απόδοση, αλλά υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης. Συνήθως αφορά ακίνητα που έχουν κτιστεί μετά το 2012, με τον νέο Κανονισμό Ενεργειακής Απόδοσης Κτηρίων, (αλλά όχι νεόδμητα) και έχουν κτιστεί με υλικά υψηλών προδιαγραφών, ενώ διαθέτουν ενεργειακά τζάμια, σύγχρονη θερμομόνωση και εξελιγμένα συστήματα θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης (π.χ. αντλίες θερμότητας).

Κατηγορία Β

Εδώ ανήκουν σπίτια με ελαφρές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τη βαθμίδα Β+. Ή ύπαρξη ηλιακού θερμοσίφωνα, καυστήρα φυσικού αερίου και διπλών κουφωμάτων θεωρούνται ως βασικές προϋποθέσεις για να ενταχθεί ένα σπίτι σε αυτή τη βαθμίδα.

Επιπλέον, η εν λόγω κατηγορία σηματοδοτεί την κατηγορία που πρέπει να φτάσει ένα παλιό σπίτι, αν υποστεί ενεργειακή αναβάθμιση.

Κατηγορίες Γ, Δ & Ε

Στις βαθμίδες αυτές έχουμε σπίτια που κατασκευάστηκαν σίγουρα μετά το 1979 και με τον τότε κανονισμό θερμομόνωσης, που ήταν ένα βήμα για τον εκσυγχρονισμό των οικοδομών. Στην κατηγορία Γ εντάσσονται συνήθως παλαιά σπίτια που έχουν υποστεί αξιόλογη ανακαίνιση.

Από εκεί και πέρα και όσο κατεβαίνουμε κάθε βαθμίδα μπορεί να ισοδυναμεί με άνω του 40% περισσότερη κατανάλωση ενέργειας σε σχέση με την προηγούμενη. Δηλαδή ένα ακίνητο κατηγορίας Ε μπορεί να καταναλώνει ακόμη και πάνω από 80% περισσότερη ενέργεια σε σχέση με ένα ακίνητο της βαθμίδας Γ!  

Κατηγορίες Ζ & Η

Η κλίμακα κλείνει με δύο κατηγορίες στις οποίες ανήκουν δεκάδες χιλιάδες ακίνητα στην Ελλάδα, τα οποία κτίστηκαν πριν το 1980.

Πρόκειται για ακίνητα που όχι μόνο στερούνται θερμομόνωσης, διπλών τζαμιών και σύγχρονων ενεργειακών παρεμβάσεων, αλλά τόσο ο γενικός σχεδιασμός του κτηρίου και το κέλυφός του, όσο και οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις δεν συνάδουν με την έννοια της εξοικονόμησης ενέργειας.

Τι επηρεάζει την ενεργειακή κλάση ενός κτιρίου

Η ενεργειακή κλάση ενός κτιρίου προκύπτει από την αξιολόγηση συγκεκριμένων τεχνικών χαρακτηριστικών, τα οποία καθορίζουν την ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για θέρμανση, ψύξη και τη συνολική λειτουργία του.

Κάθε στοιχείο του κτιρίου συμβάλλει, σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό, στη συνολική ενεργειακή απόδοση. Κομβικό ρόλο παίζει φυσικά η ηλικία και το κέλυφος, δηλαδή το σύνολο των δομικών στοιχείων που το διαχωρίζουν από το εξωτερικό περιβάλλον.

Εδώ, η θερμομόνωση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Η σωστή μόνωση σε τοίχους, οροφές και δάπεδα περιορίζει σημαντικά τις θερμικές απώλειες τον χειμώνα και την υπερθέρμανση το καλοκαίρι, μειώνοντας την ανάγκη για ενέργεια. Ένα κτίριο με ανεπαρκή ή παρωχημένη θερμομόνωση χάνει θερμότητα ανεξέλεγκτα, γεγονός που επιβαρύνει άμεσα την ενεργειακή του κλάση.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι φυσικά το σύστημα κουφωμάτων. Παράθυρα και μπαλκονόπορτες με παλαιά υλικά ή μονά τζάμια αποτελούν τρωτά σημεία ενός σπιτιού. Αντιθέτως, τα σύγχρονα κουφώματα με θερμοδιακοπή και διπλούς ή τριπλούς υαλοπίνακες βελτιώνουν αισθητά τη θερμική συμπεριφορά του κτιρίου.

Σημαντική επίδραση έχουν επίσης το σύστημα θέρμανσης και ψύξης (απόδοση λέβητα, τύπος καυσίμου, πιθανή χρήση αντλίας θερμότητας), οι συνθήκες σκίασης και προσανατολισμού του κτιρίου, η ενδεχόμενη ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (φωτοβολταϊκά, ηλιακός θερμοσίφωνας τριπλής ενέργειας), η κλιματική ζώνη στην οποία βρίσκεται το κτήριο (διαφορετικές ανάγκες έχει ένα σπίτι στη Θράκη σε σχέση με ένα άλλο στις Κυκλάδες).

Συνολικά, η ενεργειακή κλάση είναι το αποτέλεσμα του συνδυασμού όλων αυτών των παραμέτρων, με τη θερμομόνωση να αποτελεί τη στέρεη βάση πάνω στην οποία «χτίζεται» κάθε ουσιαστική βελτίωση.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η ενεργειακή κλάση βοηθά στη σύγκριση κτιρίων μεταξύ τους, δίνει πληροφορίες στους δυνητικούς αγοραστές - ενοικιαστές για την ενεργειακή συμπεριφορά του ακινήτου και διατηρεί «ζεστή» την προώθηση του στόχου για εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂).

Αναζητώντας την καλύτερη δυνατή ενεργειακή κλάση

Ενώ θεωρητικά οι καλύτερες βαθμίδες ενεργειακής κλάσης είναι οι Α+ και Α δεν μπορούν όλα τα σπίτια -και δεν χρειάζεται κιόλας- να τις πιάσουν. Μόνο νεόδμητα ακίνητα μπορούν να επιτύχουν τέτοιες επιδόσεις, ενώ σπίτια περασμένων δεκαετιών (η πλειονότητα δηλαδή), μπορούν να ανέλθουν μέχρι την κατηγορία Β+, ύστερα από μια ριζική ανακαίνιση, αντικατάσταση των ηλεκτρικών συσκευών, τοποθέτηση συστημάτων σκίασης κ.λπ.

Επίσης, έχει σημασία η τοποθεσία του ακινήτου και η κλιματική ζώνη στην οποία βρίσκεται, αλλά και φυσικά ο λόγος χρήσης. Ένα ακίνητο που βρίσκεται σε περιοχή με ήπιο κλίμα, με περιορισμένες ανάγκες θέρμανσης ή ψύξης, μπορεί να καλύπτει πλήρως τις λειτουργικές του απαιτήσεις ακόμη και με χαμηλότερη ενεργειακή κλάση.

Από την άλλη, αξίζει στη μόνιμη κατοικία να κάνουμε όσες παρεμβάσεις χρειάζεται για να ανέβουμε βαθμίδες, στην περίπτωση όμως του «σπιτιού στο χωριό» ή μιας παραθεριστικής κατοικίας, που χρησιμοποιείται λίγες μέρες το χρόνο, κάποιες μελετημένες κινήσεις ίσως είναι προτιμότερες, καθώς δεν εκτινάσσουν τον προϋπολογισμό μας.

Πώς μπορώ να αναβαθμίσω ενεργειακά το σπίτι μου

Η πιο σημαντική παρέμβαση για να ανέβει «επίπεδο» το σπίτι και η ενεργειακή του κλάση είναι η εξωτερική θερμομόνωση (θερμοπρόσοψη), χάρις στο οποίο μπορείτε να δείτε το ενεργειακό κόστος να μειώνεται έως και 50%. Υπάρχουν βέβαια και άλλες παρεμβάσεις, οι οποίες μπορούν να ανεβάσουν αρκετά σκαλοπάτια την ενεργειακή βαθμίδα και σίγουρα μέχρι την ενεργειακή κλάση Β.

Εδώ θα βρείτε έναν χρήσιμο οδηγό για την ενεργειακή αναβάθμιση του σπιτιού. Με την εφαρμογή ενός αξιόπιστου συστήματος θερμοπρόσοψης, μπορείτε να ελαχιστοποιήσετε τις θερμικές απώλειες και να μειώσετε το ενεργειακό κόστος για ψύξη και θέρμανση ακόμη και πάνω από 50% ετησίως. Ένα τέτοιο σύστημα απαρτίζεται από θερμομονωτικά υλικά και άλλα συνδετικά και ανθεκτικά υλικά, τα οποία τοποθετούνται διαδοχικά σε στρώσεις πάνω στην εξωτερική τοιχοποιία ή/και στην ταράτσα, βάζοντας φραγμό στην υγρασία, το κρύο, τη ζέστη.

Υπάρχουν, βέβαια, και άλλες χρήσιμες και ουσιαστικές παρεμβάσεις, όπως η αναβάθμιση κουφωμάτων, συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, ηλεκτρικών συσκευών, αλλαγή λαμπτήρων σε LED κ.ά.

Ευτυχώς, στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετά προγράμματα επιδότησης, ώστε αυτές οι παρεμβάσεις να γίνουν πιο προσιτές οικονομικά. Το κύριο πρόγραμμα είναι το «Εξοικονομώ», που στοχεύει στην ενεργειακή αναβάθμιση κύριων κατοικιών με επιδοτήσεις που καλύπτουν μέρος ή και το σύνολο του κόστους, ανάλογα με τα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια.

Οι επιδοτήσεις μπορούν να φτάσουν έως και το 100% σε ειδικές περιπτώσεις, και καλύπτουν εργασίες όπως τοποθέτηση / αντικατάσταση θερμομόνωσης, κουφωμάτων, συστημάτων θέρμανσης / ψύξης κ.ά.

Εδώ μπορείτε να βρείτε πολλές πληροφορίες για τα προγράμματα αναβάθμισης που τρέχουν ή πρόκειται να τρέξουν. Σημειώστε, τέλος, ότι για να επωφεληθείτε, συνήθως απαιτείται μελέτη ενεργειακής αναβάθμισης από πιστοποιημένο μηχανικό και υποβολή αίτησης μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες των προγραμμάτων.